Rydym, mewn erthyglau blaenorol, wedi edrych ar sut mae’r celfyddydau yn cael eu defnyddio fel catalydd ar gyfer newid positif mewn nifer o ardaloedd o amgylch y Deyrnas Unedig, yn cynnwys Merthyr Tudful, Lerpwl, Caerdydd a Chaernarfon wrth gwrs, ble mae STAMP yn parhau i weithio gyda Chyngor Celfyddydau Cymru ac asiantaethau eraill ar brosiectau adfywio sydd yn seiliedig yn y celfyddydau.

Yn yr erthygl hon, edrychwn ar sut mae Cyngor Celfyddydau Cymru, drwy eu menter Creu Cymunedau Cyfoes yn cynorthwyo tri rhan arall o Gymru i wneud yr un fath.

Rhondda Cynon Taf

Mae prosiect adfywio cymunedol y Rhondda o’r enw “Celfyddyd ond nid Felly” yn gweithredu ym mhentrefi Penygraig, Trebanog a Porth.

Mae’r bartneriaeth tair blynedd yma yn dod a’r landlord cymdeithasol mawr, Trivallis, ynghyd â Valley Kids ac Artes Mundi, a gyda’i gilydd maent yn rhoi celf yng nghalon eu hadfywiad cymunedol.

Mae artistiaid a chymunedau lleol wedi gweithio gyda’i gilydd i ddatblygu celf cyhoeddus sydd yn helpu aelodau’r gymuned i archwilio eu hamgylchoedd mewn dull creadigol ac i werthfawrogi asedau a hunaniaeth eu hardal leol, tra’n darparu gwelliannau ffisegol i’r trefi.

Hwlffordd

Mae ‘Confluence’ yn gydweithrediad rhwng nifer o wahanol asiantaethau yn Hwlffordd, sydd â’r nod o dreulio deng mlynedd i’w thrawsffurfio yn dref marchnad fywiog sydd wedi ailgysylltu â’r afon.

Gobaith y cydweithwyr yw y daw Hwlffordd, mewn amser, yn un  o arweinwyr yr adfywriad pentrefi bychain Cymreig drwy’r celfyddydau.

Mae’r prosiect hefyd yn cynnwys y ‘Lab’ sydd yn cynnwys preswyliaethau a chomisiynau artistiaid gyda gwahanol brosiectau arbrofol a chreadigol eraill, gan ddod a’r celfyddydau, dylunio trefol, cynllunio ac adfywio at ei gilydd.

Mae Confluence a’r Lab yn anelu i ymateb i rai o broblemau Hwlffordd, sy’n cynnwys symudiad i siopa ar-lein ac y tu allan i’r dref, trethi busnes uchel, diffyg buddsoddiad a diddordeb yn y celfyddydau, a phobl yn teimlo eu bod wedi colli eu grym.

Llandudno

Nid Caernarfon yw’r unig dref yng Ngogledd Cymru i elwa o Creu Cymunedau Cyfoes – mae ein cymydog, Llandudno, hefyd yn derbyn cyllid drwy’r fenter i’w roi tuag at brosiect ‘adfywio drwy’r celfyddydau’.

Mae Culture Action Llandudno (Call) yn fenter gymdeithasol wedi ei sylfaenu ar adfywiad sy’n cael ei arwain gan ddiwylliant. Drwy’r prosiect ‘Mannau Coll’, mae Call yn ailddychmygu ac yn adfywio adeiladau segur ac adfeiliedig , darnau  o dir gwastraff ac ystadau di-gariad.

Drwy weithio gydag artistiaid a chymunedau, mae Call yn ceisio gwneud rhywbeth gwreiddiol a chyffrous i helpu i Landudno wneud ei marc fel un o brif gyrchfannau diwylliant Gogledd Cymru, gan ddenu twristiaeth diwylliannol a hwb i’r economi leol.

Yma yn STAMP rydym wedi ein cyffroi o weld y celfyddydau yn chwarae rôl mor bwysig yn adfywiad ffisegol, cymdeithasol ac economaidd cymaint o drefi a phentrefi Cymreig. Mae gweld y syniadau creadigol yn esblygu ac yn siapio rhannau eraill o Gymru yn galonogol iawn, o feddwl am y cynlluniau a’r syniadau yr ydym yn gweithio arnynt ar gyfer Caernarfon.

Os hoffech wybod mwy am sut mae STAMP yn gweithio i wella Caernarfon gyda phrosiectau sy’n cael eu harwain gan y celfyddydau, gwelwch ein post blog ‘Atgoffâd’ diweddar, os gwelwch yn dda.