Mae Gŵyl Arall yn ŵyl i’r celfyddydau sydd yn cael ei chynnal mewn nifer o leoliadau o gwmpas Caernarfon bob haf. Buom yn siarad gyda’r cyd-sylfaenydd, Nici Beech, i ddarganfod mwy.

Cafodd Gŵyl Arall ei hysbrydoli gan Ŵyl Talacharn, gŵyl ymwelodd Nici â hi gyda’i ffrind, Llinos, yn 2008. Gwnaeth ddefnydd y trefnwyr o’r adeiladau oedd yn bodoli yn Nhalacharn yn barod, yn hytrach na’r arfer o drefnu pebyll, toiledau dros-dro ac isadeiledd arall, argraff dda arnynt, a daeth Nici a Llinos adref o’r ŵyl wedi eu hysbrydoli i ddechrau eu gŵyl eu hunain yng Nghaernarfon. Wedi siarad gydag Eirian James o Palas Print, digwyddodd yr Ŵyl Arall gyntaf chwe wythnos yn ddiweddarach.

Mae’n rhaid bod trefnu gŵyl yn dipyn o sialens, meddwn. Ydi o yn dod yn haws gyda phrofiad?

“Dwi’n meddwl bod ein brwdfrydedd wedi ein cario drwyddi ac roedd hi’n ddigon hawdd gwneud y gyntaf! Heb os, rydym i gyd wedi dysgu lawer dros y naw mlynedd diwethaf. Mae cael pobl newydd yn ymuno yn ystod y cyfnod cynllunio yn ei gadw yn ffres, fel mae gweithio gyda phartneriaid ardderchog. Mae’n debyg mai arian ydi’r cur pen mwyaf – rydan ni’n anelu i fod yn hunan-gynhaliol – ond yn ddiolchgar i noddwyr lleol am ein cefnogi’n gyson, a gobeithiwn gyrraedd ein 10fed penbwydd y flwyddyn nesaf.”

Mae’r ŵyl wedi tyfu’n sylweddol ers 2008. “Mae wedi esblygu yn organig gyda phwy bynnag sydd yn cynnig eu syniadau a phwy bynnag sydd yn awyddus i weithio mewn partneriaeth,” meddai Nici. “Er enghraifft, buom yn gweithio gyda Cadw a chawsom grant gan y Cyngor Celfyddydau yn 2015, a chael dau ddiwrnod o ddigwyddiadau yn y castell yn ogystal a’r lleoliadau arferol.”

Mae pob blwyddyn yn wahanol. “Cawsom lwyfan awyr agored y tu allan i’r Anglesey Arms un flwyddyn, gyda chymorth gan BBC Horizons, Gŵyl Caernarfon a noddwyr lleol eraill,” meddai Nici. “Rydym wedi cael rhaglen lawn o ddangos ffilmiau ac hefyd dim ffilmiau o gwbl. Mae’n gallu amrywio go iawn!”

Mae natur hyblyg y tîm trefnu – mae’n dîm o un ar ddeg eleni – yn golygu bod rhaglen yr ŵyl yn amrywio o flwyddyn i flwyddyn. Mae’r digwyddiadau wedi cynnwys perfformiadau cerddorol, dangos ffilmiau, dramâu, arddangosfeydd celf, darlleniadau llyfr, cwisiau, gweithdai, setiau DJ a dawnsio gwerin.

Ac nid yw rhaglen eleni yn eithriad; mae’n cynnwys darlleniadau barddoniaeth, teithiau cerdded, cystadleuaeth i glerwyr, a chyfle i glywed mwy am fenter sydd ag enw ysbrydolwyd gan yr ŵyl. “Mae Llety Arall yn brosiect sydd yn sefydlu hostel dan berchnogaeth gydweithredol sydd yn galluogi ymwelwyr i brofi treftadaeth, diwylliant a iaith Caernarfon,” esboniodd Nici. “Bydd y sesiwn yn cynnig diweddariad a chyfle i gymryd rhan.”

Beth ydi uchafbwyntiau Nici o’r blynyddoedd a fu?

“Yn bersonol, wnes i fwynhau gweithio ar ddiweddaru yr opera roc Melltith ar y Nyth yn fawr, gyda chaneuon yn cael eu perfformio gan gasgliad o gerddorion a chantorion talentog yn y castell yn 2015,” meddai, “ac roedd awyrgylch ardderchog yn rhai o nosweithiau cynnar Noson 4a6 yn y Market Hall.”

A hoff berfformwyr?

Roedd deuawd impromptu Cate le Bon a Meilir Jones yn y Market Hall un flwyddyn yn anhygoel, ac roeddem mor lwcus i gael Howard Marks yma.”

Bydd Nici ei hun yn perfformio eleni – yn coginio ryseitiau o’i llyfr, Cegin. “Ar y nôs Iau, fe fyddai yn coginio ar gyfer y bobl sydd yn dod i weld Richard Wyn Jones yn trafod yr etholiad yn Palas Print, ond fydd gen i ddim amser i wneud dim mwy na hynny, yn anffodus!”

Bydd Gŵyl Arall yn cymryd lle o 6-9 Gorffennaf. Am fwy o wybodaeth ewch i www.gwylarall.com.

Ffoto Nici Beech © Iolo Penri